ΆρθραΔήμος ΚαρδίτσαςΟ στόχος μιας σύγχρονης Αυτοδιοίκησης


Ο στόχος μιας σύγχρονης Αυτοδιοίκησης


07/09/2010

Ευρεία συζήτηση ανοίγει σε κάθε παρόμοια συγκυρία και έχει να κάνει με τις αληθινές δυνατότητες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Τ.Α.) που παρέχει το εκάστοτε διοικητικό πλαίσιο της χώρας. H συζήτηση όμως δεν πρέπει να αφορά μόνο τους φορείς αλλά κάθε έναν από εμάς που ονειρεύεται ένα ευέλικτο και αποτελεσματικό διοικητικό μοντέλο για μια χώρα που ανήκει στην ευρωπαϊκή ένωση των φιλόδοξων περιφερειών και όχι των γηρασμένων κέντρων. Έτσι ανακύπτουν αρκετά ερωτήματα, όπως το εάν οι μεγάλες σε έκταση αλλαγές της τελευταίας δεκαετίας έχουν οδηγήσει σε αυτό που προσδοκούμε. Έχουμε λοιπόν αξιοποιήσει την ενσωμάτωση της κοινότητας, όχι μόνο ως οντότητα αλλά και ως έννοια, στη μεγάλη αγκαλιά του δήμου της;

Πριν δοκιμάσουμε μια απάντηση θα ήθελα να επιμείνω για λίγο στην έννοια της κοινότητας. Στην χώρα μας, παρατηρήθηκε για τρεις περίπου δεκαετίες (από το 1970 έως και πριν τη δημιουργία του σημερινού πλαισίου) μία ανακόλουθη κατάσταση: ενώ η αρχική διαφορετικότητα μεταξύ δήμου και κοινότητας είχε θεμελιωθεί σε πληθυσμιακά και χωροταξικά κριτήρια, γεγονός που αποτελούσε θετικό γνώρισμα για το σύστημά μας, στη συνέχεια η μεν κοινότητα έμεινε καθηλωμένη, ο δε δήμος έγινε κατανοητός ως αξιολογική οντότητα ανώτερη της κοινότητας και έτσι παρατηρήσαμε πολλές φορές την επιδίωξη για μετεξέλιξη των κοινοτήτων σε δήμους. Με αυτό τον τρόπο βέβαια απλά μεταβάλλονταν το αρχικό περιεχόμενο της διαφοράς. Ταυτόχρονα παρατηρήθηκε η θεσμοθέτηση δήμων που είχαν ενιαίο θεσμικό πλαίσιο αλλά και κρίσιμες πληθυσμιακές και χωροταξικές διαφορές. Για παράδειγμα κάποιες ασχεδίαστες εθελοντικές συνενώσεις (Ν.1416/1984), όπως και κάποιες σχεδιασμένες, επίσης εθελοντικές, (Ν. 1622/1986), αποτελούσαν μεταρρυθμιστικές προσπάθειες προς τη σωστή κατεύθυνση οι οποίες όμως δεν αποδείχτηκαν αρκετές.

Νομίζω λοιπόν ότι συνετή απάντηση σε ερωτήματα που αφορούν την Τ.Α. θα δοθεί μόνο αν το νήμα της ιστορίας το πιάσουμε από εκεί που το άφησε η προηγούμενη εποχή. Έτσι θα πρέπει να παρατηρήσουμε συνοπτικά πως η Αυτοδιοίκηση μετατρέπεται βαθμιαία από τον απλό διεκδικητικό μοχλό ή τη μορφή του συνδικαλιστικού φορέα της διεκδίκησης στοιχειωδών αρμοδιοτήτων στη δεκαετία του ’70, και την Αυτοδιοίκηση που εξέφρασε τη λαϊκή συμμετοχή και δημοκρατία στη δεκαετία του ’80, στη μορφή που έχει σήμερα. Σε έναν δηλαδή ολοκληρωμένο φορέα ανάπτυξης. Αυτό βέβαια πολλές φορές τελεί υπό αμφισβήτηση.

Το πλαίσιο που επέφερε το πρόγραμμα με την συμβολική ονομασία Ι. Καποδίστριας αρχικά ίσως δεν είχε αφομοιωθεί σε βαθμό που να επιτρέπει σε όσους το υπηρετούν να το αξιοποιήσουν πλήρως. Ήταν εξάλλου φυσιολογικό. Η εξελικτική πορεία της Τ.Α. κορυφώθηκε στο σημείο αυτό και ίσως προκάλεσε αμηχανία, ιδιαίτερα στους μικρούς δήμους που έχουν σήμερα τη μορφή ενότητας χωριών η ημιαστικών οικισμών. Το αρχικό όμως μούδιασμα δεν αιτιολογείται πλέον. Ως εκ τούτου, οφείλουμε όλοι να εκμεταλλευτούμε στο έπακρο τις δυνατότητές του.

Αναμφίβολα, ένας από τους στόχους του νέου πλαισίου ήταν η μείωση του όγκου της γραφειοκρατίας με την κυριολεκτική και τη μεταφορική έννοια της λέξης: η δράση πλέον θα γινότανε πιο άμεση καθώς πολλές αρμοδιότητες περιήλθαν ουσιαστικά στη δικαιοδοσία της τοπικής αυτοδιοίκησης και η συνεργασία πολίτη – αρχής καθίσταται πλέον πιο εύκολη. Από αυτή τη σκοπιά, η γραφειοκρατία δεν έχει να κάνει με την στενής έννοιας έκδοση εγγράφων αλλά με την φιλοσοφία της επιτόπιας επίλυσης θεμάτων που αφορούν τον δημότη. Το εγχείρημα σε ένα βαθμό μάλλον πέτυχε αν και φυσιολογικά όλο και θα υπάρχει σε πολλούς κατοίκους πολλών δήμων και από κάποιο παράπονο. Για παράδειγμα, γιατί αυτό το συγκεκριμένο χωριό να ανήκει σε αυτόν τον δήμο και όχι σε έναν όμορο, γιατί το άλλο χωριό να βγάζει δήμαρχο και όχι το δικό μας; Όλα φυσιολογικά, αλλά πιστεύω στον βωμό μιας θυσίας που αξίζει. Πιστεύω επίσης πως ο τελικός απολογισμός είναι θετικός.

Από κάθε άποψη; Ασφαλώς όχι. Εξάλλου οι δυνατότητες δεν έχουν αξιοποιηθεί στο έπακρο καθώς σπουδαία έργα υποδομής δεν έχουν διεκδικηθεί με τον πλέον δυναμικό ή έστω με έναν αποτελεσματικό τρόπο. Ο κύριος στόχος που είχε να κάνει με το ζωντάνεμα της υπαίθρου και με την αναθέρμανση της τοπικής οικονομίας δεν έχει επιτευχθεί παρά τις προφανείς βελτιώσεις. Παρά τις καλές προθέσεις λοιπόν, οι άνθρωποι που παρεμβάλλονται μεταξύ της λύσης και του πολίτη που την αναζητά είναι σε ορισμένες περιπτώσεις αρκετοί, τα άμεσα σημαντικά θέματα έχουν επιταχυνθεί αλλά δεν έχουν μπει σε ένα ρυθμό που να ικανοποιεί.

Ο στόχος του υφιστάμενου πλαισίου και πολύ περισσότερο ενός μελλοντικού που θα προβλέψει ευρύτερες συνενώσεις και μεγαλύτερους δήμους θα πρέπει να διευκρινιστεί περαιτέρω. Είναι η οργάνωση της οικονομίας σε τοπικό επίπεδο και ως εκ τούτου η πολιτική για τη μη εγκατάλειψη της υπαίθρου και της αξιοποίησης των δυνατοτήτων τους από νέους ανθρώπους ή έχει να κάνει με τη διευκόλυνση της δημοτικής αρχής για την έκδοση ενός πιστοποιητικού; Γιατί αν αρκούμαστε στο δεύτερο θα πρέπει απλά να νιώθουμε ευχαριστημένοι. Η αναδιοργάνωση της υπαίθρου και μια αναδυόμενη ισχυρή οικονομία που έχει ως στόχο την ισόρροπη ανάπτυξη απαιτεί περαιτέρω – και ίσως τολμηρότερες – προσπάθειες.

Πρωτοβουλία μιας αληθινά ισχυρής τοπικής αυτοδιοίκησης σημαίνει ταχεία και αποτελεσματική συνεργασία με φορείς που έχουν να κάνουν για παράδειγμα με τη δόμηση ή με την ουσιαστική διαχείριση των φυσικών πόρων. Επειδή όμως ο κεντρικός έλεγχος είναι κάτι παραπάνω από απαραίτητος, η παραχώρηση επιπλέον αρμοδιοτήτων σε ένα ελληνικό γραφειοκρατικό τοπίο πολυνομίας απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό, άρα και χρόνο. Ας περιοριστούμε λοιπόν στη διεκδίκηση έργων που έχουν να κάνουν με την αληθινή αυτοοργάνωση της αγροτικής και κτηνοτροφικής οικονομίας, στην προσπάθεια για έκφραση των σύγχρονων παραγωγικών και δημιουργικών δυνάμεων της περιφέρειας και στη δημιουργία ενός δήμου που αποτελεί τον φορέα συνάρθρωσης και συντονισμού των αναπτυξιακών στόχων του κοινωνικού ιστού.

Οι στόχευση αυτή δεν είναι μια ακόμη γενικολογία. Έχει να κάνει με ότι μας έχει κερδίσει, με ότι μας έχει δέσει με την περιφέρεια καθώς και με ότι μας παιδεύει στην καθημερινότητά της. Για παράδειγμα, όλοι μας όταν ακούμε για τις εναλλακτικές καλλιέργειες ως τρόπο φυγής των αγροτών μας από το σημερινό αδιέξοδο σίγουρα σκεφτόμαστε: κάποιος να μας πει υπεύθυνα τι να καλλιεργήσουμε και εμείς έχουμε όλη την καλή διάθεση να το κάνουμε. Ποιος όμως θα μας συμβουλέψει υπεύθυνα; Να ένας μελλοντικός στόχος. Ποιος άραγε είναι περισσότερο αρμόδιος από μια δημοτική αρχή που έχει την ευθύνη της τοπικής οικονομίας;

Παρόμοιας φύσης ζητούμενα είναι πολλά. Κάποιος πρέπει να προτείνει τη νέα αναπτυξιακή πολιτική και αυτός μάλλον δε θα έρθει από κάπου αλλού, ας μην περιμένουμε άδικά. Θα είναι μόνο από εμάς, θα είναι κάποιοι δημότες που θα προτείνουν σε κάθε δήμο τις δυνατότητες που προσφέρει για παράδειγμα η εισαγωγή της μεταποίησης ως διαδικασία που προσπερνάει πολλούς μεσάζοντες και αφήνει το προϊόν να αξιοποιηθεί από τον παραγωγό, ή θα είναι ένα μοντέλο ανάπτυξης σε ένα τομέα που πονάει, που υστερεί η ελληνική ύπαιθρος, στον τομέα της κτηνοτροφίας.

Και σε τελική ανάλυση, αν χρειαστεί να ψάξουμε στην ψυχή μας, έξω από δημοσκοπήσεις και ψευτοεπισημότητες, για το μοντέλο οργάνωσης που μας καλύπτει, δε θα χρειαστεί να πάμε μακριά. Αρκεί να συγκρίνουμε τις δύο αντιδράσεις του ίδιου μας του εαυτού όταν φέρει στο νου του την κεντρική διοίκηση και έπειτα την Αυτοδιοίκηση. Το αίσθημα της φρίκης θα διαδεχθεί ένα αίσθημα ανακούφισης. Στόχος μας εδώ ας είναι ένας: να αντικαταστήσουμε την ανακούφιση αυτή με το χαμόγελο.

Ιωάννης Γεννάδιος
Απρίλιος 2006



άλλα άρθρα στην κατηγορία Δήμος Καρδίτσας


27/04
2019
27/04/2019
25/04
2019
25/04/2019
23/04
2019
23/04/2019

προβολή όλων των άρθρων της κατηγορίας

στείλτε μου ένα email

επικοινωνήστε μαζί μου κάνοντας χρήσης της παρακάτω φόρμας.