ΆρθραΔήμος ΚαρδίτσαςΤοπική Αυτοδιοίκηση: η γοητευτική πορεία της


Τοπική Αυτοδιοίκηση: η γοητευτική πορεία της


07/09/2011

Ευρεία συζήτηση ανοίγει σε κάθε παρόμοια συγκυρία και έχει να κάνει με τις αληθινές δυνατότητες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Τ.Α.) που παρέχει το εκάστοτε διοικητικό πλαίσιο της χώρας. H συζήτηση όμως δεν πρέπει να αφορά μόνο τους φορείς αλλά κάθε έναν από εμάς που ονειρεύεται ένα ευέλικτο και αποτελεσματικό διοικητικό μοντέλο για μια χώρα που ανήκει στην ευρωπαϊκή ένωση των φιλόδοξων περιφερειών και όχι των γηρασμένων κέντρων. Έτσι ανακύπτουν αρκετά ερωτήματα, όπως το εάν οι μεγάλες σε έκταση αλλαγές της τελευταίας δεκαετίας έχουν οδηγήσει σε αυτό που προσδοκούμε. Έχουμε λοιπόν αξιοποιήσει την ενσωμάτωση της κοινότητας, όχι μόνο ως οντότητα αλλά και ως έννοια, στη μεγάλη αγκαλιά του δήμου της;

Για να δοκιμάσουμε μια απάντηση σε τέτοιας φύσης ερωτήματα θα πρέπει μάλλον να επιμείνουμε για λίγο στην έννοια της κοινότητας. Στην χώρα μας, παρατηρήθηκε για τρεις περίπου δεκαετίες (από το 1970 έως και πριν τη δημιουργία του σημερινού πλαισίου) μία ανακόλουθη κατάσταση: ενώ η αρχική διαφορετικότητα μεταξύ δήμου και κοινότητας είχε θεμελιωθεί σε πληθυσμιακά και χωροταξικά κριτήρια, γεγονός που αποτελούσε θετικό γνώρισμα για το σύστημά μας, στη συνέχεια η μεν κοινότητα έμεινε καθηλωμένη, ο δε δήμος έγινε κατανοητός ως αξιολογική οντότητα ανώτερη της κοινότητας και έτσι παρατηρήσαμε πολλές φορές την επιδίωξη για μετεξέλιξη των κοινοτήτων σε δήμους. Με αυτό τον τρόπο βέβαια απλά μεταβάλλονταν το αρχικό περιεχόμενο της διαφοράς. Η κύρια αιτία μάλλον είναι και η προφανής. Η έννοια της κοινότητας συνδέθηκε με τις αγροτικές περιοχές ενώ η αντίστοιχη του δήμου με τους αστικούς οικισμούς των οποίων η γοητεία ήταν μάλλον της μόδας. Η τάση για τη δημιουργία δήμων άρχισε να φαντάζει επιτακτική. Και σε αυτό βέβαια δε γίνεται να μη συνυπολογίσουμε την υπεροχή στις ευκαιρίες που προσέφεραν τα αστικά κέντρα σε επίπεδο τουλάχιστον απασχόλησης.

Έτσι λοιπόν ξεκίνησε η θεσμοθέτηση δήμων που είχαν ενιαίο θεσμικό πλαίσιο αλλά και κρίσιμες πληθυσμιακές και χωροταξικές διαφορές. Για παράδειγμα κάποιες ασχεδίαστες εθελοντικές συνενώσεις (Ν.1416/1984), όπως και κάποιες σχεδιασμένες, επίσης εθελοντικές, (Ν. 1622/1986), αποτελούσαν μεταρρυθμιστικές προσπάθειες προς τη σωστή πλέον κατεύθυνση οι οποίες όμως δεν αποδείχτηκαν αρκετές. Η πορεία πάντως δρομολογήθηκε.

Νομίζω λοιπόν ότι συνετή απάντηση σε ερωτήματα που αφορούν την Τ.Α. θα δοθεί μόνο αν το νήμα της ιστορίας το πιάσουμε από εκεί που το άφησε η προηγούμενη εποχή. Έτσι θα πρέπει να παρατηρήσουμε συνοπτικά πως η Αυτοδιοίκηση μετατρέπεται βαθμιαία από τον απλό διεκδικητικό μοχλό ή τη μορφή του συνδικαλιστικού φορέα της διεκδίκησης στοιχειωδών αρμοδιοτήτων στη δεκαετία του ’70 και την Αυτοδιοίκηση που εξέφρασε τη λαϊκή συμμετοχή και δημοκρατία στη δεκαετία του ’80, στη μορφή που έχει σήμερα. Σε έναν δηλαδή ολοκληρωμένο φορέα ανάπτυξης. Αυτό βέβαια πολλές φορές τελεί υπό αμφισβήτηση.

Καθώς πλησιάζουμε χρονικά στο 1997 και στο πλαίσιο που επέφερε το πρόγραμμα με την συμβολική ονομασία Ι. Καποδίστριας, αρχικά εύκολα παρατηρούμε πως δεν είχε αφομοιωθεί σε βαθμό που να επιτρέπει σε όσους το υπηρετούν να το αξιοποιήσουν πλήρως. Ήταν εξάλλου φυσιολογικό. Η εξελικτική πορεία της Τ.Α. κορυφώθηκε στο σημείο αυτό και ίσως προκάλεσε αμηχανία, ιδιαίτερα στους μικρούς δήμους που έχουν σήμερα τη μορφή ενότητας χωριών η ημιαστικών οικισμών. Το αρχικό όμως μούδιασμα δεν αιτιολογείται πλέον. Ως εκ τούτου, οφείλουμε όλοι να εκμεταλλευτούμε στο έπακρο τις δυνατότητές του.

Αναμφίβολα, ένας από τους στόχους του νέου πλαισίου ήταν η μείωση του όγκου της γραφειοκρατίας με την κυριολεκτική και τη μεταφορική έννοια της λέξης: η δράση πλέον θα γινότανε πιο άμεση καθώς πολλές αρμοδιότητες περιήλθαν ουσιαστικά στη δικαιοδοσία της τοπικής αυτοδιοίκησης και η συνεργασία πολίτη – αρχής καθίσταται πλέον πιο εύκολη. Από αυτή τη σκοπιά, η γραφειοκρατία δεν έχει να κάνει με την στενής έννοιας έκδοση εγγράφων αλλά με την φιλοσοφία της επιτόπιας επίλυσης θεμάτων που αφορούν τον δημότη. Το εγχείρημα σε ένα βαθμό μάλλον πέτυχε αν και φυσιολογικά όλο και θα υπάρχει σε πολλούς κατοίκους πολλών δήμων και από κάποιο παράπονο. Για παράδειγμα, γιατί αυτό το συγκεκριμένο χωριό να ανήκει σε αυτόν τον δήμο και όχι σε έναν όμορο, γιατί το άλλο χωριό να βγάζει δήμαρχο και όχι το δικό μας; Όλα φυσιολογικά, αλλά πιστεύω στον βωμό μιας θυσίας που αξίζει. Πιστεύω επίσης πως ο τελικός απολογισμός είναι θετικός.

Άλλωστε, μελετώντας μια τόσο σημαντική εξέλιξη, δεν ανοίγει η όρεξη για επισήμανση δυσλειτουργιών αλλά για διερεύνηση νέων δυνατοτήτων τις οποίες οφείλουμε να ξεζουμίσουμε αν φιλοδοξούμε να αντικρίσουμε κάποια στιγμή στο μέλλον μια πιο ζωντανή ύπαιθρο. Η πρωτοβουλία, έστω και στα σημερινά περιοριστικά πλαίσια του πολιτειακού μας συστήματος, ανήκει σε όλους μας. Όπως και η διαδικασία της στοχοθέτησης, η οποία θα περιγραφεί σε επόμενο κείμενο. Θα πετύχει μόνο αν καθοριστεί από κοινού.

Ιωάννης Γεννάδιος
Σεπτέμβριος 2006



άλλα άρθρα στην κατηγορία Δήμος Καρδίτσας


27/04
2019
27/04/2019
25/04
2019
25/04/2019
23/04
2019
23/04/2019

προβολή όλων των άρθρων της κατηγορίας

στείλτε μου ένα email

επικοινωνήστε μαζί μου κάνοντας χρήσης της παρακάτω φόρμας.